Spondyloarthritis family · A closer look at PsA
PsA: family planning, pregnancy and breastfeeding
Planning a family involves more than a list of permitted medicines. Make room for disease control, fertility, feeding choices and the practical demands of caring for a baby.
Chapter 13 of 21
The essentials
Discuss pregnancy plans before changing contraception or treatment. Advice for the person carrying a pregnancy and for a prospective father can differ. Agree a plan for pregnancy and the months after birth with your care team.
Start the conversation before conception
Bring your complete medicine list, including skin treatments, pain medicines and supplements. Explain whether you want to conceive soon, later, or are unsure. A useful question is: what needs to be in place before we start trying?
Preconception care aims for well-controlled disease on suitable treatment. Stopping effective treatment without a replacement can leave inflammation uncontrolled. The rheumatology and obstetric teams should share the same plan. 1, 2
Ask about each medicine, not just its class
Methotrexate must not be used during pregnancy; it requires a planned change before conception. Leflunomide also needs a specific preconception plan, sometimes including supervised accelerated elimination. The interval depends on the medicine, the current product information and your circumstances. 1, 2
Biologic treatment is not automatically incompatible with pregnancy. The 2024 EULAR update allows TNF inhibitors throughout pregnancy after individual assessment; other agents require their own evidence review. Do not replace a successful drug simply because another has a more reassuring name. 1
If pregnancy is possible or a test is positive while taking a medicine that may be unsuitable, contact the prescriber promptly, especially before another dose of methotrexate. Record the drug, dose and dates. Exposure alone does not establish that harm has occurred.
Questions for prospective fathers
A paternal exposure is not the same as taking a medicine during pregnancy. Do not apply the mother's stop list to the father. Review the exact drug and current guidance together, including any difference between the product label and specialist recommendations. 1, 2
Difficulty conceiving deserves assessment of both partners. Sulfasalazine can reversibly affect sperm count or quality; discuss this if conception is delayed. It is a reason for a focused review, not an instruction to abandon effective treatment. 2
During pregnancy: keep the plan connected
Tell each team who coordinates prescriptions and blood tests, and how to report a flare. Joint symptoms, skin disease, fatigue and mechanical discomfort may need different explanations. Do not assume that pregnancy will make PsA disappear.
Tell the baby's future clinician which biologic was used and when. Exposure during pregnancy may matter for some live vaccines; timing is drug-specific and should be agreed with the paediatric team. Do not postpone every infant vaccination on your own. 1, 9
After birth and during breastfeeding
Arrange a follow-up date and an agreed flare plan before delivery. Think about lifting the baby, feeding positions, hand pain, sleep and help at home. Make the plan usable on a difficult day: who can collect medicines, arrange a test or contact the team?
Many treatments can be used while breastfeeding, but the assessment differs from pregnancy. Check the exact medicine, dose and the baby's circumstances, including prematurity. A recommendation to avoid a drug because data are limited is not proof that it causes harm. 1, 2
Your feeding preferences belong in the discussion. If advice conflicts, ask the rheumatologist, obstetric clinician and paediatrician to reconcile it rather than leaving you to choose between contradictory instructions.
RV-PSA-05 · Branches of the Family Tree — Free after registration →
Leave with a written family plan
Use these headings at the next visit. Fill them with your clinicians rather than treating a general table as a prescription.
| Decision | What to record |
|---|---|
| Before trying | Current disease control; medicines to continue or change; contraception until the agreed point; who confirms readiness. |
| During pregnancy | Contact for a flare; monitoring; coordination with obstetrics; any delivery-related treatment plan. |
| After birth | Follow-up date; feeding-compatible plan; practical help; information for the baby's clinician. |
Pregnancy and family planning — Free after registration →
Go deeper
Why recommendations and medicine leaflets may differ
Pregnant people are usually excluded from drug trials. Much safety evidence therefore comes from pregnancy registries and observational studies. These can be reassuring without proving zero risk. Timing, dose, disease activity and reasons for choosing treatment also affect interpretation. 1, 2
A guideline weighs this evidence against the risks of uncontrolled disease. A product label may take a more cautious position or change at a different pace. Ask which source applies to your exact drug and country, what uncertainty remains and what alternative preserves disease control. The EULAR update is labelled 2024 and was published in 2025; the ACR guideline cited here is from 2020.
Questions for your visit
- Is my disease controlled enough to start trying, and what still needs review?
- What is the plan for each medicine for the person carrying the pregnancy and for the prospective father?
- Who should I contact if pregnancy happens earlier than planned?
- What will we do about a flare, breastfeeding and infant vaccinations after birth?
When to seek urgent help
A painful red eye, light sensitivity or a sudden change in vision needs urgent assessment. A newly hot, swollen joint, especially with fever or feeling unwell, also needs prompt assessment.
Sources & evidence notes
Sources checked 27 September 2026
The dates identify the versions used. General guidance needs an individual decision; drug labels, age-specific indications and local vaccination schedules also matter.
- Rüegg L et al. EULAR antirheumatic drugs in reproduction, pregnancy and lactation: 2024 update. Ann Rheum Dis. 2025.
- Sammaritano LR et al. ACR reproductive health guideline. Arthritis Rheumatol. 2020.
- Bass AR et al. ACR guideline for vaccinations in rheumatic and musculoskeletal diseases. 2022 guideline. Arthritis Rheumatol. 2023.
Планирование семьи — это не только список разрешённых лекарств. Важно обсудить контроль болезни, фертильность, кормление и повседневную заботу о ребёнке.
Глава 13 из 21
Главное
Обсудите планы на беременность до изменения контрацепции или лечения. Рекомендации для будущей матери и будущего отца могут различаться. Вместе с врачами составьте план на беременность и первые месяцы после родов.
Начните разговор до зачатия
Принесите полный список препаратов, включая средства для кожи, обезболивающие и добавки. Скажите, хотите ли вы ребёнка в ближайшее время, позже или пока не определились. Полезный вопрос: что нужно подготовить до начала попыток?
Цель подготовки — хорошо контролируемая болезнь на подходящей терапии. Отмена эффективного лечения без замены может оставить воспаление без контроля. У ревматолога и акушера-гинеколога должен быть согласованный план. 1, 2
Обсудите каждый препарат отдельно
Метотрексат нельзя применять во время беременности: лечение нужно планово изменить до зачатия. Для лефлуномида также необходим отдельный план, иногда с ускоренным выведением под наблюдением врача. Сроки зависят от препарата, актуальной инструкции и вашей ситуации. 1, 2
Биологическая терапия не означает автоматического запрета на беременность. Обновление EULAR 2024 допускает применение ингибиторов TNF на протяжении беременности после индивидуальной оценки; для других препаратов доказательства рассматривают отдельно. Более успокаивающее название само по себе не повод менять успешное лечение. 1
Если беременность возможна или тест положителен на фоне потенциально неподходящего препарата, оперативно свяжитесь с назначившим врачом, особенно до очередной дозы метотрексата. Запишите препарат, дозу и даты приёма. Сам факт воздействия ещё не означает, что вред произошёл.
Отдельные вопросы будущего отца
Приём лекарства отцом — не то же самое, что применение препарата во время беременности. Не переносите список отмен для матери на отца. Вместе с врачом проверьте конкретный препарат и актуальные рекомендации, в том числе возможные различия между инструкцией и профессиональными рекомендациями. 1, 2
Если зачатие не наступает, оценка нужна обоим партнёрам. Сульфасалазин может обратимо влиять на количество или качество сперматозоидов; обсудите это при задержке зачатия. Это повод для предметного пересмотра, а не самостоятельной отмены эффективной терапии. 2
Во время беременности: согласованное наблюдение
Уточните, кто отвечает за назначения и анализы и как сообщить об обострении. Суставные симптомы, кожные проявления, усталость и механический дискомфорт могут иметь разные причины. Не рассчитывайте, что беременность обязательно приведёт к исчезновению ПсА.
Сообщите будущему педиатру, какой биологический препарат применялся и когда. Воздействие во время беременности может иметь значение для некоторых живых вакцин; сроки зависят от препарата и согласуются с педиатром. Не откладывайте самостоятельно все прививки ребёнка. 1, 9
После родов и при грудном вскармливании
Ещё до родов назначьте контрольный визит и согласуйте действия при обострении. Продумайте, как поднимать ребёнка, кормить при боли в кистях, отдыхать и получать помощь дома. План должен работать и в трудный день: кто заберёт лекарства, организует анализ или свяжется с врачом?
Многие препараты совместимы с грудным вскармливанием, но оценка отличается от оценки при беременности. Нужно учитывать конкретное средство, дозу и особенности ребёнка, включая недоношенность. Совет избегать препарата из-за недостатка данных не равнозначен доказанному вреду. 1, 2
Ваши предпочтения в кормлении — часть обсуждения. Если рекомендации противоречат друг другу, попросите ревматолога, акушера-гинеколога и педиатра согласовать их, чтобы не выбирать между несовместимыми указаниями самостоятельно.
RV-PSA-05 · Ветви семейного древа — Бесплатно после регистрации →
Письменный план для семьи
Используйте эти пункты на следующем визите. Заполните их вместе с врачами: общая таблица не заменяет индивидуальных назначений.
| Этап | Что записать |
|---|---|
| До начала попыток | Контроль болезни; какие препараты продолжить или заменить; контрацепция до согласованного момента; кто подтверждает готовность. |
| Во время беременности | Контакт при обострении; обследования; координация с акушером; план лечения вокруг родов, если он нужен. |
| После родов | Дата визита; терапия с учётом кормления; помощь дома; сведения для педиатра. |
Беременность и планирование семьи — Бесплатно после регистрации →
Углубиться
Почему рекомендации и инструкция к препарату могут различаться
Беременных обычно не включают в лекарственные испытания. Поэтому многие данные безопасности получены из регистров беременностей и наблюдательных исследований. Они могут быть обнадёживающими, но не доказывают нулевой риск. Для интерпретации важны срок воздействия, доза, активность болезни и причины выбора терапии. 1, 2
Рекомендации сопоставляют эти данные с рисками неконтролируемой болезни. Инструкция может быть осторожнее или обновляться в другом темпе. Спросите, какой источник применим к вашему препарату и стране, какая неопределённость остаётся и какая альтернатива сохранит контроль болезни. Обновление EULAR обозначено как 2024 и опубликовано в 2025 году; приведённые рекомендации ACR — 2020 года.
Вопросы к визиту
- Достаточно ли контролируется болезнь для начала попыток и что ещё проверить?
- Каков план по каждому препарату для будущей матери и будущего отца?
- С кем связаться, если беременность наступит раньше запланированного?
- Что делать при обострении и как согласовать кормление и прививки ребёнка?
Когда нужна срочная помощь
Боль и покраснение глаза, светобоязнь или внезапное изменение зрения требуют срочной оценки. Вновь возникшая припухлость горячего сустава, особенно с температурой или плохим самочувствием, также требует безотлагательного осмотра.
Источники и пояснения
Источники проверены 27 сентября 2026 года
Даты обозначают использованные версии. Общие рекомендации требуют индивидуального решения; важны инструкции препаратов, возрастные показания и местные календари вакцинации.
- Rüegg L et al. EULAR antirheumatic drugs in reproduction, pregnancy and lactation: 2024 update. Ann Rheum Dis. 2025.
- Sammaritano LR et al. ACR reproductive health guideline. Arthritis Rheumatol. 2020.
- Bass AR et al. ACR guideline for vaccinations in rheumatic and musculoskeletal diseases. 2022 guideline. Arthritis Rheumatol. 2023.
Planificar una familia implica más que una lista de medicamentos permitidos. También cuentan el control de la enfermedad, la fertilidad, la alimentación del bebé y los cuidados cotidianos.
Capítulo 13 de 21
Lo esencial
Hable de sus planes antes de cambiar la anticoncepción o el tratamiento. Las recomendaciones para quien llevará el embarazo y para el futuro padre pueden ser distintas. Acuerde un plan para el embarazo y los meses posteriores al parto.
Empiece antes de la concepción
Lleve una lista completa de medicamentos, incluidos tratamientos cutáneos, analgésicos y suplementos. Explique si desea concebir pronto, más adelante o aún no lo sabe. Una pregunta útil es: ¿qué debemos preparar antes de intentarlo?
La atención preconcepcional busca una enfermedad bien controlada con un tratamiento adecuado. Suspender una terapia eficaz sin alternativa puede dejar la inflamación sin control. Reumatología y obstetricia deben compartir el plan. 1, 2
Revise cada medicamento por separado
El metotrexato no debe utilizarse durante el embarazo: requiere un cambio planificado antes de la concepción. La leflunomida también necesita un plan específico, a veces con eliminación acelerada supervisada. Los plazos dependen del fármaco, su información vigente y sus circunstancias. 1, 2
Un biológico no es automáticamente incompatible con el embarazo. La actualización EULAR 2024 permite los inhibidores del TNF durante todo el embarazo tras una valoración individual; otros agentes requieren revisar sus propios datos. Un nombre que suene más tranquilizador no justifica cambiar un tratamiento eficaz. 1
Si puede estar embarazada o la prueba es positiva mientras toma un medicamento posiblemente inadecuado, contacte pronto con quien lo prescribe, especialmente antes de otra dosis de metotrexato. Anote el fármaco, la dosis y las fechas. La exposición por sí sola no demuestra que haya ocurrido un daño.
Preguntas para el futuro padre
La exposición paterna no equivale a tomar el medicamento durante el embarazo. No aplique al padre la lista de suspensiones de la madre. Revise el fármaco exacto y las recomendaciones actuales, incluidas posibles diferencias con el prospecto. 1, 2
Si cuesta concebir, conviene evaluar a ambos miembros de la pareja. La sulfasalazina puede afectar de forma reversible al número o la calidad de los espermatozoides; coméntelo si la concepción se retrasa. Es motivo de una revisión concreta, no de abandonar por cuenta propia un tratamiento eficaz. 2
Durante el embarazo: coordine el seguimiento
Aclare quién coordina las recetas y los análisis y cómo avisar de un brote. Los síntomas articulares, la piel, la fatiga y las molestias mecánicas pueden tener explicaciones diferentes. No dé por hecho que el embarazo hará desaparecer la APs.
Informe al futuro pediatra del biológico utilizado y de las fechas. La exposición durante el embarazo puede influir en algunas vacunas vivas; el calendario depende del medicamento y debe acordarse con pediatría. No posponga por su cuenta todas las vacunas del bebé. 1, 9
Después del parto y durante la lactancia
Antes del parto, acuerde la fecha de revisión y un plan para los brotes. Piense en levantar al bebé, las posturas para alimentarlo, el dolor de manos, el sueño y la ayuda doméstica. El plan debe servir en un día difícil: ¿quién recogerá la medicación, organizará un análisis o llamará al equipo?
Muchos tratamientos son compatibles con la lactancia, pero la evaluación difiere de la del embarazo. Compruebe el medicamento, la dosis y las circunstancias del bebé, incluida la prematuridad. Evitar un fármaco por falta de datos no significa que se haya demostrado daño. 1, 2
Sus preferencias de alimentación forman parte de la conversación. Si recibe consejos contradictorios, pida a reumatología, obstetricia y pediatría que los concilien, para no tener que decidir entre instrucciones incompatibles.
RV-PSA-05 · Las ramas del árbol familiar — Gratis tras registrarse →
Salga con un plan familiar escrito
Utilice estos apartados en la próxima consulta. Complételos con sus profesionales: una tabla general no sustituye una prescripción individual.
| Momento | Qué anotar |
|---|---|
| Antes de intentarlo | Control actual; medicamentos que mantener o cambiar; anticoncepción hasta el momento acordado; quién confirma la preparación. |
| Durante el embarazo | Contacto ante un brote; controles; coordinación con obstetricia; plan terapéutico alrededor del parto si hace falta. |
| Después del parto | Fecha de revisión; tratamiento compatible con la alimentación elegida; ayuda práctica; información para pediatría. |
Embarazo y planificación familiar — Gratis tras registrarse →
Profundizar
Por qué pueden diferir las guías y los prospectos
Las embarazadas suelen quedar excluidas de los ensayos farmacológicos. Por eso, muchos datos proceden de registros de embarazos y estudios observacionales. Pueden resultar tranquilizadores sin demostrar un riesgo nulo. También importan el momento, la dosis, la actividad de la enfermedad y las razones para elegir el tratamiento. 1, 2
Una guía compara esos datos con los riesgos de una enfermedad sin controlar. El prospecto puede ser más prudente o actualizarse a otro ritmo. Pregunte qué fuente se aplica a su fármaco y país, qué incertidumbre queda y qué alternativa preserva el control. La actualización EULAR se denomina 2024 y se publicó en 2025; la guía ACR aquí citada es de 2020.
Preguntas para la consulta
- ¿Está suficientemente controlada mi enfermedad para intentarlo y qué falta revisar?
- ¿Cuál es el plan de cada medicamento para quien llevará el embarazo y para el futuro padre?
- ¿A quién contacto si el embarazo llega antes de lo previsto?
- ¿Qué haremos ante un brote y cómo coordinaremos lactancia y vacunas del bebé?
Cuándo buscar ayuda urgente
Un ojo rojo y doloroso, sensibilidad a la luz o un cambio repentino de visión requieren valoración urgente. Una articulación recién hinchada y caliente, especialmente con fiebre o malestar, también necesita evaluación inmediata.
Fuentes y notas sobre la evidencia
Fuentes comprobadas el 27 de septiembre de 2026
Las fechas identifican las versiones utilizadas. La orientación general necesita una decisión individual; también importan las fichas técnicas, las indicaciones por edad y los calendarios vacunales locales.
- Rüegg L et al. EULAR antirheumatic drugs in reproduction, pregnancy and lactation: 2024 update. Ann Rheum Dis. 2025.
- Sammaritano LR et al. ACR reproductive health guideline. Arthritis Rheumatol. 2020.
- Bass AR et al. ACR guideline for vaccinations in rheumatic and musculoskeletal diseases. 2022 guideline. Arthritis Rheumatol. 2023.
Planowanie rodziny to więcej niż lista dozwolonych leków. Ważne są kontrola choroby, płodność, sposób karmienia oraz codzienna opieka nad dzieckiem.
Rozdział 13 z 21
Najważniejsze
Porozmawiaj o planach przed zmianą antykoncepcji lub leczenia. Zalecenia dla osoby, która będzie w ciąży, i dla przyszłego ojca mogą się różnić. Uzgodnij z zespołem plan na ciążę i pierwsze miesiące po porodzie.
Zacznij rozmowę przed poczęciem
Przynieś pełną listę leków, w tym preparatów na skórę, przeciwbólowych i suplementów. Powiedz, czy planujesz dziecko wkrótce, później, czy jeszcze nie wiesz. Pomocne pytanie brzmi: co trzeba przygotować przed rozpoczęciem starań?
Celem przygotowania jest dobrze kontrolowana choroba przy odpowiednim leczeniu. Odstawienie skutecznego leku bez zamiennika może pozostawić zapalenie bez kontroli. Reumatolog i zespół położniczy powinni mieć wspólny plan. 1, 2
Omów każdy lek osobno
Metotreksatu nie wolno stosować podczas ciąży: wymaga zaplanowanej zmiany leczenia przed poczęciem. Leflunomid również wymaga osobnego planu, czasem z nadzorowaną procedurą przyspieszonej eliminacji. Terminy zależą od leku, aktualnej informacji o produkcie i sytuacji danej osoby. 1, 2
Leczenie biologiczne nie oznacza automatycznie przeciwwskazania do ciąży. Aktualizacja EULAR 2024 dopuszcza inhibitory TNF przez całą ciążę po indywidualnej ocenie; inne leki wymagają analizy właściwych dla nich danych. Spokojniej brzmiąca nazwa sama w sobie nie uzasadnia zmiany skutecznego leczenia. 1
Jeśli ciąża jest możliwa lub test jest dodatni podczas stosowania potencjalnie nieodpowiedniego leku, szybko skontaktuj się z lekarzem, szczególnie przed kolejną dawką metotreksatu. Zapisz nazwę, dawkę i daty. Sama ekspozycja nie oznacza, że doszło do uszkodzenia.
Osobne pytania przyszłego ojca
Przyjmowanie leku przez ojca to inna sytuacja niż stosowanie go w ciąży. Nie przenoś na ojca listy odstawień dla matki. Sprawdź z lekarzem konkretny lek i aktualne zalecenia, także ewentualne różnice między ulotką a wytycznymi. 1, 2
Trudności z poczęciem wymagają oceny obojga partnerów. Sulfasalazyna może odwracalnie wpływać na liczbę lub jakość plemników; porozmawiaj o tym, jeśli starania się przedłużają. To powód do ukierunkowanej oceny, a nie samodzielnego porzucenia skutecznej terapii. 2
W ciąży: połącz elementy opieki
Ustal, kto koordynuje recepty i badania oraz jak zgłosić zaostrzenie. Objawy stawowe, zmiany skórne, zmęczenie i dolegliwości mechaniczne mogą mieć różne przyczyny. Nie zakładaj, że ciąża spowoduje ustąpienie ŁZS.
Przekaż przyszłemu pediatrze nazwę stosowanego leku biologicznego i daty podania. Ekspozycja w ciąży może mieć znaczenie dla niektórych żywych szczepionek; terminy zależą od leku i wymagają uzgodnienia z pediatrą. Nie odkładaj samodzielnie wszystkich szczepień dziecka. 1, 9
Po porodzie i podczas karmienia piersią
Przed porodem ustal termin kontroli i plan na zaostrzenie. Pomyśl o podnoszeniu dziecka, pozycji do karmienia, bólu dłoni, śnie i pomocy w domu. Plan ma działać także w trudnym dniu: kto odbierze leki, zorganizuje badanie lub skontaktuje się z zespołem?
Wiele leków można stosować podczas karmienia piersią, ale ocena różni się od oceny w ciąży. Znaczenie mają konkretny lek, dawka i sytuacja dziecka, w tym wcześniactwo. Unikanie leku z powodu braku danych nie jest dowodem jego szkodliwości. 1, 2
Twoje preferencje dotyczące karmienia należą do tej rozmowy. Gdy wskazówki są sprzeczne, poproś reumatologa, położnika i pediatrę o wspólne stanowisko, zamiast samodzielnie wybierać między niezgodnymi instrukcjami.
RV-PSA-05 · Gałęzie drzewa rodzinnego — Bezpłatnie po rejestracji →
Wyjdź z pisemnym planem dla rodziny
Wykorzystaj te punkty podczas kolejnej wizyty. Uzupełnij je z lekarzami: ogólna tabela nie zastępuje indywidualnych zaleceń.
| Etap | Co zapisać |
|---|---|
| Przed staraniami | Kontrola choroby; leki do kontynuacji lub zmiany; antykoncepcja do uzgodnionego momentu; kto potwierdza gotowość. |
| W ciąży | Kontakt w razie zaostrzenia; badania; współpraca z położnikiem; plan leczenia okołoporodowego, jeśli potrzebny. |
| Po porodzie | Termin kontroli; leczenie uwzględniające sposób karmienia; pomoc w domu; informacje dla pediatry. |
Ciąża i planowanie rodziny — Bezpłatnie po rejestracji →
Dowiedz się więcej
Dlaczego wytyczne i ulotka mogą się różnić
Osoby w ciąży zwykle nie uczestniczą w badaniach klinicznych leków. Wiele danych bezpieczeństwa pochodzi więc z rejestrów ciąż i badań obserwacyjnych. Mogą uspokajać, ale nie dowodzą zerowego ryzyka. Interpretacja zależy też od czasu ekspozycji, dawki, aktywności choroby i powodów wyboru terapii. 1, 2
Wytyczne zestawiają te dane z ryzykiem niekontrolowanej choroby. Ulotka może być ostrożniejsza lub aktualizowana w innym tempie. Zapytaj, które źródło dotyczy danego leku i kraju, jakie niepewności pozostają oraz jaka alternatywa utrzyma kontrolę choroby. Aktualizacja EULAR nosi datę 2024, a została opublikowana w 2025 roku; przywołane wytyczne ACR pochodzą z 2020 roku.
Pytania na wizytę
- Czy choroba jest wystarczająco opanowana, by rozpocząć starania, i co jeszcze sprawdzić?
- Jaki jest plan dla każdego leku przyszłej matki i przyszłego ojca?
- Z kim się skontaktować, jeśli ciąża pojawi się wcześniej niż planowano?
- Co zrobimy przy zaostrzeniu i jak uzgodnimy karmienie oraz szczepienia dziecka?
Kiedy szukać pilnej pomocy
Bolesne, zaczerwienione oko, światłowstręt lub nagła zmiana widzenia wymagają pilnej oceny. Nowy obrzęk gorącego stawu, szczególnie z gorączką lub złym samopoczuciem, również wymaga niezwłocznego badania.
Źródła i objaśnienia
Źródła sprawdzono 27 września 2026 r.
Daty wskazują wykorzystane wersje. Ogólne wytyczne wymagają indywidualnej decyzji; znaczenie mają też charakterystyki leków, wskazania wiekowe i lokalne kalendarze szczepień.
- Rüegg L et al. EULAR antirheumatic drugs in reproduction, pregnancy and lactation: 2024 update. Ann Rheum Dis. 2025.
- Sammaritano LR et al. ACR reproductive health guideline. Arthritis Rheumatol. 2020.
- Bass AR et al. ACR guideline for vaccinations in rheumatic and musculoskeletal diseases. 2022 guideline. Arthritis Rheumatol. 2023.