How the main conditions differ
Chapter 04 · Patients & families
How the main conditions differ
The comparison below shows typical clinical contexts. Overlap is common, and the rows are not diagnostic checklists.
Compare two patterns
Choose two clinical contexts. This comparison is educational and does not calculate a diagnosis.
Axial SpA
- Clinical context
- Axial spondyloarthritis, radiographic or non-radiographic.
- Typical involvement
- Sacroiliac joints and spine; peripheral and other manifestations may coexist.
- What changes the assessment
- An absent X-ray is not a negative X-ray. Imaging category is not symptom severity.
Psoriatic arthritis
- Clinical context
- Associated with psoriasis; arthritis may precede recognised skin disease.
- Typical involvement
- Peripheral joints, entheses, digits, skin/nails and sometimes the axial skeleton.
- What changes the assessment
- Skin and joints can behave differently. Axial PsA needs its own assessment.
IBD-associated SpA
- Clinical context
- Crohn’s disease or ulcerative colitis provides the clinical context.
- Typical involvement
- Axial, peripheral or combined involvement.
- What changes the assessment
- Bowel control does not guarantee axial control; coordinate treatment across organs.
Reactive arthritis
- Clinical context
- An appropriate inflammatory pattern after a preceding infection.
- Typical involvement
- Often peripheral joints, entheses or digits; the presentation varies.
- What changes the assessment
- Distinguish post-infectious inflammation from a joint infection and from nonspecific arthralgia.
Peripheral / undifferentiated SpA
- Clinical context
- A predominant peripheral pattern or a presentation not assigned to a named subtype.
- Typical involvement
- Arthritis, enthesitis and/or dactylitis; reassess other domains.
- What changes the assessment
- Undifferentiated is not the same as an unconfirmed diagnosis or simply early disease.
Juvenile-onset SpA
- Clinical context
- Disease beginning in childhood, assessed within paediatric frameworks.
- Typical involvement
- Lower-limb joints, hips and entheses may lead; axial involvement can emerge.
- What changes the assessment
- Age changes recognition, classification and care. Plan transition to adult services.
Axial SpA
- Clinical context
- Axial spondyloarthritis, radiographic or non-radiographic.
- Typical involvement
- Sacroiliac joints and spine; peripheral and other manifestations may coexist.
- What changes the assessment
- An absent X-ray is not a negative X-ray. Imaging category is not symptom severity.
Psoriatic arthritis
- Clinical context
- Associated with psoriasis; arthritis may precede recognised skin disease.
- Typical involvement
- Peripheral joints, entheses, digits, skin/nails and sometimes the axial skeleton.
- What changes the assessment
- Skin and joints can behave differently. Axial PsA needs its own assessment.
IBD-associated SpA
- Clinical context
- Crohn’s disease or ulcerative colitis provides the clinical context.
- Typical involvement
- Axial, peripheral or combined involvement.
- What changes the assessment
- Bowel control does not guarantee axial control; coordinate treatment across organs.
Reactive arthritis
- Clinical context
- An appropriate inflammatory pattern after a preceding infection.
- Typical involvement
- Often peripheral joints, entheses or digits; the presentation varies.
- What changes the assessment
- Distinguish post-infectious inflammation from a joint infection and from nonspecific arthralgia.
Peripheral / undifferentiated SpA
- Clinical context
- A predominant peripheral pattern or a presentation not assigned to a named subtype.
- Typical involvement
- Arthritis, enthesitis and/or dactylitis; reassess other domains.
- What changes the assessment
- Undifferentiated is not the same as an unconfirmed diagnosis or simply early disease.
Juvenile-onset SpA
- Clinical context
- Disease beginning in childhood, assessed within paediatric frameworks.
- Typical involvement
- Lower-limb joints, hips and entheses may lead; axial involvement can emerge.
- What changes the assessment
- Age changes recognition, classification and care. Plan transition to adult services.
axSpA: the axial pattern is central
Sacroiliac and spinal involvement define the main clinical route, with or without qualifying X-ray changes. Peripheral joints, entheses and eyes may also be affected. The distinction between radiographic and non-radiographic axSpA describes imaging; it does not rank pain or justify ignoring a person whose X-ray is normal.
PsA: several domains can lead
Psoriasis and nail changes provide context, but skin severity does not reliably measure joint disease. Peripheral arthritis, enthesitis, dactylitis and axial involvement can appear in different combinations. Choosing treatment means asking which domains are active and which matter most to the person.
IBD-associated SpA and reactive arthritis
With Crohn’s disease or ulcerative colitis, joint and bowel care need coordination. Spinal activity may not follow bowel activity. Reactive arthritis arises in an appropriate clinical pattern after an infection, often gastrointestinal or genitourinary. It must be distinguished from an infected joint. Treating an ongoing infection and treating persistent inflammation are separate decisions.
Peripheral, undifferentiated and juvenile routes
Some people have predominantly peripheral SpA without an established psoriasis, bowel or other specific association. Follow-up may clarify the phenotype. Childhood-onset disease can initially centre on lower-limb joints, hips or entheses; adult back-pain rules should not simply be imposed on children. Paediatric rheumatology and later transition care are important.
Глава 04 · Пациентам и близким
Чем различаются основные формы
Сравнение показывает типичные клинические контексты. Между ними возможны пересечения; это не диагностические списки.
Сравнить два варианта
Выберите два клинических контекста. Сравнение помогает понять различия и не рассчитывает диагноз.
Аксиальный SpA
- Клинический контекст
- Аксиальный спондилоартрит: рентгенографический или нерентгенографический.
- Характерное поражение
- Крестцово-подвздошные суставы и позвоночник; возможны другие проявления.
- Что меняет оценку
- Невыполненный рентген не равен отрицательному. Категория снимка не измеряет симптомы.
Псориатический артрит
- Клинический контекст
- Связь с псориазом; артрит иногда предшествует распознанным кожным изменениям.
- Характерное поражение
- Суставы, энтезисы, пальцы, кожа и ногти, иногда аксиальный скелет.
- Что меняет оценку
- Кожа и суставы могут вести себя по-разному. Аксиальный PsA требует отдельной оценки.
SpA при ВЗК
- Клинический контекст
- Клинический контекст — болезнь Крона или язвенный колит.
- Характерное поражение
- Аксиальное, периферическое или смешанное поражение.
- Что меняет оценку
- Контроль кишечника не гарантирует контроль позвоночника; лечение согласовывают между органами.
Реактивный артрит
- Клинический контекст
- Подходящая воспалительная картина после предшествующей инфекции.
- Характерное поражение
- Часто суставы конечностей, энтезисы или пальцы; проявления различаются.
- Что меняет оценку
- Отличают постинфекционное воспаление от инфекции сустава и неспецифической артралгии.
Периферический / недифференцированный SpA
- Клинический контекст
- Преобладающий периферический вариант либо картина без конкретного названного подтипа.
- Характерное поражение
- Артрит, энтезит и/или дактилит; другие области также оценивают.
- Что меняет оценку
- Недифференцированный не означает неподтверждённый диагноз или просто раннюю болезнь.
Ювенильное начало
- Клинический контекст
- Начало в детстве с оценкой в рамках детской ревматологии.
- Характерное поражение
- Могут преобладать нижние конечности, тазобедренные суставы и энтезисы; возможно аксиальное поражение.
- Что меняет оценку
- Возраст меняет распознавание и классификацию. Важен переход во взрослую службу.
Аксиальный SpA
- Клинический контекст
- Аксиальный спондилоартрит: рентгенографический или нерентгенографический.
- Характерное поражение
- Крестцово-подвздошные суставы и позвоночник; возможны другие проявления.
- Что меняет оценку
- Невыполненный рентген не равен отрицательному. Категория снимка не измеряет симптомы.
Псориатический артрит
- Клинический контекст
- Связь с псориазом; артрит иногда предшествует распознанным кожным изменениям.
- Характерное поражение
- Суставы, энтезисы, пальцы, кожа и ногти, иногда аксиальный скелет.
- Что меняет оценку
- Кожа и суставы могут вести себя по-разному. Аксиальный PsA требует отдельной оценки.
SpA при ВЗК
- Клинический контекст
- Клинический контекст — болезнь Крона или язвенный колит.
- Характерное поражение
- Аксиальное, периферическое или смешанное поражение.
- Что меняет оценку
- Контроль кишечника не гарантирует контроль позвоночника; лечение согласовывают между органами.
Реактивный артрит
- Клинический контекст
- Подходящая воспалительная картина после предшествующей инфекции.
- Характерное поражение
- Часто суставы конечностей, энтезисы или пальцы; проявления различаются.
- Что меняет оценку
- Отличают постинфекционное воспаление от инфекции сустава и неспецифической артралгии.
Периферический / недифференцированный SpA
- Клинический контекст
- Преобладающий периферический вариант либо картина без конкретного названного подтипа.
- Характерное поражение
- Артрит, энтезит и/или дактилит; другие области также оценивают.
- Что меняет оценку
- Недифференцированный не означает неподтверждённый диагноз или просто раннюю болезнь.
Ювенильное начало
- Клинический контекст
- Начало в детстве с оценкой в рамках детской ревматологии.
- Характерное поражение
- Могут преобладать нижние конечности, тазобедренные суставы и энтезисы; возможно аксиальное поражение.
- Что меняет оценку
- Возраст меняет распознавание и классификацию. Важен переход во взрослую службу.
axSpA: в центре аксиальное поражение
Поражение крестцово-подвздошных суставов и позвоночника определяет основной маршрут — с характерными рентгенологическими изменениями или без них. Могут также страдать суставы конечностей, энтезисы и глаза. Различие между рентгенографическим и нерентгенографическим axSpA описывает визуализацию, а не тяжесть боли.
PsA: ведущими бывают разные проявления
Псориаз и изменения ногтей дают клинический контекст, но выраженность кожных проявлений не измеряет суставное воспаление. Артрит, энтезит, дактилит и аксиальное поражение могут сочетаться по-разному. Для выбора лечения важно определить активные области и приоритеты человека.
SpA при ВЗК и реактивный артрит
При болезни Крона и язвенном колите лечение кишечника и суставов нужно согласовывать. Активность поражения позвоночника может не совпадать с активностью кишечного заболевания. Реактивный артрит возникает в подходящей клинической картине после инфекции, часто кишечной или мочеполовой. Его необходимо отличать от инфекции самого сустава. Лечение сохраняющейся инфекции и воспалительного артрита — разные решения.
Периферический, недифференцированный и ювенильный маршруты
У части людей преобладает периферическое поражение без установленной связи с псориазом, кишечником или другим конкретным контекстом. Наблюдение может уточнить фенотип. При начале в детстве нередко на первый план выходят суставы нижних конечностей, тазобедренные суставы или энтезисы. Взрослые правила оценки боли в спине нельзя просто переносить на детей; важны детский ревматолог и переход во взрослую службу.
Capítulo 04 · Pacientes y familias
En qué se diferencian las principales formas
La comparación describe contextos habituales. Las formas pueden solaparse y no constituyen listas diagnósticas.
Comparar dos patrones
Elija dos contextos. La comparación es educativa y no calcula un diagnóstico.
SpA axial
- Contexto clínico
- Espondiloartritis axial radiográfica o no radiográfica.
- Afectación habitual
- Sacroilíacas y columna; pueden coexistir otras manifestaciones.
- Qué cambia la valoración
- Una radiografía no realizada no es negativa. La categoría de imagen no mide los síntomas.
Artritis psoriásica
- Contexto clínico
- Asociada con psoriasis; la artritis puede preceder a la piel reconocida.
- Afectación habitual
- Articulaciones, entesis, dedos, piel/uñas y a veces esqueleto axial.
- Qué cambia la valoración
- Piel y articulaciones pueden evolucionar de forma distinta. La PsA axial requiere evaluación propia.
SpA asociada a EII
- Contexto clínico
- Contexto de enfermedad de Crohn o colitis ulcerosa.
- Afectación habitual
- Afectación axial, periférica o combinada.
- Qué cambia la valoración
- Control intestinal no garantiza control axial; coordine la atención entre órganos.
Artritis reactiva
- Contexto clínico
- Patrón inflamatorio apropiado después de una infección.
- Afectación habitual
- A menudo articulaciones periféricas, entesis o dedos; presentación variable.
- Qué cambia la valoración
- Distinga inflamación posinfecciosa, infección articular y artralgia inespecífica.
SpA periférica / indiferenciada
- Contexto clínico
- Predominio periférico o presentación sin asignar a un subtipo específico.
- Afectación habitual
- Artritis, entesitis y/o dactilitis; evalúe otros dominios.
- Qué cambia la valoración
- Indiferenciada no equivale a diagnóstico sin confirmar ni simplemente a enfermedad temprana.
SpA de inicio juvenil
- Contexto clínico
- Inicio en la infancia, con marcos de evaluación pediátricos.
- Afectación habitual
- Pueden predominar extremidades inferiores, caderas y entesis; puede aparecer afectación axial.
- Qué cambia la valoración
- La edad cambia reconocimiento y clasificación. Planifique la transición a atención adulta.
SpA axial
- Contexto clínico
- Espondiloartritis axial radiográfica o no radiográfica.
- Afectación habitual
- Sacroilíacas y columna; pueden coexistir otras manifestaciones.
- Qué cambia la valoración
- Una radiografía no realizada no es negativa. La categoría de imagen no mide los síntomas.
Artritis psoriásica
- Contexto clínico
- Asociada con psoriasis; la artritis puede preceder a la piel reconocida.
- Afectación habitual
- Articulaciones, entesis, dedos, piel/uñas y a veces esqueleto axial.
- Qué cambia la valoración
- Piel y articulaciones pueden evolucionar de forma distinta. La PsA axial requiere evaluación propia.
SpA asociada a EII
- Contexto clínico
- Contexto de enfermedad de Crohn o colitis ulcerosa.
- Afectación habitual
- Afectación axial, periférica o combinada.
- Qué cambia la valoración
- Control intestinal no garantiza control axial; coordine la atención entre órganos.
Artritis reactiva
- Contexto clínico
- Patrón inflamatorio apropiado después de una infección.
- Afectación habitual
- A menudo articulaciones periféricas, entesis o dedos; presentación variable.
- Qué cambia la valoración
- Distinga inflamación posinfecciosa, infección articular y artralgia inespecífica.
SpA periférica / indiferenciada
- Contexto clínico
- Predominio periférico o presentación sin asignar a un subtipo específico.
- Afectación habitual
- Artritis, entesitis y/o dactilitis; evalúe otros dominios.
- Qué cambia la valoración
- Indiferenciada no equivale a diagnóstico sin confirmar ni simplemente a enfermedad temprana.
SpA de inicio juvenil
- Contexto clínico
- Inicio en la infancia, con marcos de evaluación pediátricos.
- Afectación habitual
- Pueden predominar extremidades inferiores, caderas y entesis; puede aparecer afectación axial.
- Qué cambia la valoración
- La edad cambia reconocimiento y clasificación. Planifique la transición a atención adulta.
axSpA: predomina el patrón axial
Las sacroilíacas y la columna definen la vía principal, con o sin cambios radiográficos suficientes. También puede haber artritis periférica, entesitis o inflamación ocular. Radiográfica y no radiográfica describen la imagen, no la intensidad del dolor.
PsA: distintos dominios pueden predominar
La psoriasis y las uñas aportan contexto, pero la gravedad de la piel no mide la inflamación articular. Artritis periférica, entesitis, dactilitis y afectación axial se combinan de distintas maneras. El tratamiento depende de los dominios activos y de las prioridades de la persona.
SpA asociada a EII y artritis reactiva
Con Crohn o colitis ulcerosa hay que coordinar la atención intestinal y articular. La actividad de la columna puede no seguir a la del intestino. La artritis reactiva aparece en un patrón clínico apropiado después de una infección, a menudo digestiva o genitourinaria. Debe distinguirse de una articulación infectada. Tratar una infección persistente y tratar la inflamación articular son decisiones diferentes.
Vías periférica, indiferenciada y juvenil
Algunas personas tienen SpA predominantemente periférica sin una asociación específica establecida. El seguimiento puede aclararla. En la infancia pueden predominar las extremidades inferiores, las caderas o las entesis. Las reglas de dolor de espalda para adultos no deben aplicarse sin más a niños; son importantes la reumatología pediátrica y la transición posterior.
Rozdział 04 · Pacjenci i bliscy
Czym różnią się główne postacie
Porównanie pokazuje typowe konteksty kliniczne. Postacie mogą się nakładać; nie są to listy do samodzielnej diagnozy.
Porównaj dwa wzorce
Wybierz dwa konteksty. Porównanie służy edukacji i nie oblicza rozpoznania.
Osiowa SpA
- Kontekst kliniczny
- Osiowa spondyloartropatia zapalna: radiograficzna lub nieradiograficzna.
- Typowe zajęcie
- Stawy krzyżowo-biodrowe i kręgosłup; możliwe inne objawy.
- Co zmienia ocenę
- Niewykonane RTG nie jest ujemne. Kategoria obrazu nie mierzy nasilenia objawów.
Łuszczycowe zapalenie stawów
- Kontekst kliniczny
- Związek z łuszczycą; zapalenie stawów może poprzedzać rozpoznane zmiany skórne.
- Typowe zajęcie
- Stawy, przyczepy, palce, skóra/paznokcie i niekiedy szkielet osiowy.
- Co zmienia ocenę
- Skóra i stawy mogą zachowywać się inaczej. Osiowe ŁZS wymaga własnej oceny.
SpA przy zapalnych chorobach jelit
- Kontekst kliniczny
- Kontekst choroby Crohna lub wrzodziejącego zapalenia jelita grubego.
- Typowe zajęcie
- Zajęcie osiowe, obwodowe lub mieszane.
- Co zmienia ocenę
- Kontrola jelit nie gwarantuje kontroli osiowej; potrzebna jest koordynacja leczenia.
Reaktywne zapalenie stawów
- Kontekst kliniczny
- Odpowiedni wzorzec zapalny po wcześniejszym zakażeniu.
- Typowe zajęcie
- Często stawy kończyn, przyczepy lub palce; obraz jest zmienny.
- Co zmienia ocenę
- Odróżnij zapalenie po infekcji od zakażenia stawu i nieswoistego bólu stawów.
Obwodowa / niezróżnicowana SpA
- Kontekst kliniczny
- Wzorzec obwodowy lub obraz bez przypisania do konkretnej nazwanej postaci.
- Typowe zajęcie
- Zapalenie stawów, przyczepów i/lub palców; oceń też inne obszary.
- Co zmienia ocenę
- Niezróżnicowana nie oznacza niepotwierdzonej diagnozy ani po prostu wczesnej choroby.
SpA o początku młodzieńczym
- Kontekst kliniczny
- Początek w dzieciństwie oceniany w ramach reumatologii dziecięcej.
- Typowe zajęcie
- Mogą dominować kończyny dolne, biodra i przyczepy; może pojawić się zajęcie osiowe.
- Co zmienia ocenę
- Wiek zmienia rozpoznawanie i klasyfikację. Zaplanuj przejście do opieki dla dorosłych.
Osiowa SpA
- Kontekst kliniczny
- Osiowa spondyloartropatia zapalna: radiograficzna lub nieradiograficzna.
- Typowe zajęcie
- Stawy krzyżowo-biodrowe i kręgosłup; możliwe inne objawy.
- Co zmienia ocenę
- Niewykonane RTG nie jest ujemne. Kategoria obrazu nie mierzy nasilenia objawów.
Łuszczycowe zapalenie stawów
- Kontekst kliniczny
- Związek z łuszczycą; zapalenie stawów może poprzedzać rozpoznane zmiany skórne.
- Typowe zajęcie
- Stawy, przyczepy, palce, skóra/paznokcie i niekiedy szkielet osiowy.
- Co zmienia ocenę
- Skóra i stawy mogą zachowywać się inaczej. Osiowe ŁZS wymaga własnej oceny.
SpA przy zapalnych chorobach jelit
- Kontekst kliniczny
- Kontekst choroby Crohna lub wrzodziejącego zapalenia jelita grubego.
- Typowe zajęcie
- Zajęcie osiowe, obwodowe lub mieszane.
- Co zmienia ocenę
- Kontrola jelit nie gwarantuje kontroli osiowej; potrzebna jest koordynacja leczenia.
Reaktywne zapalenie stawów
- Kontekst kliniczny
- Odpowiedni wzorzec zapalny po wcześniejszym zakażeniu.
- Typowe zajęcie
- Często stawy kończyn, przyczepy lub palce; obraz jest zmienny.
- Co zmienia ocenę
- Odróżnij zapalenie po infekcji od zakażenia stawu i nieswoistego bólu stawów.
Obwodowa / niezróżnicowana SpA
- Kontekst kliniczny
- Wzorzec obwodowy lub obraz bez przypisania do konkretnej nazwanej postaci.
- Typowe zajęcie
- Zapalenie stawów, przyczepów i/lub palców; oceń też inne obszary.
- Co zmienia ocenę
- Niezróżnicowana nie oznacza niepotwierdzonej diagnozy ani po prostu wczesnej choroby.
SpA o początku młodzieńczym
- Kontekst kliniczny
- Początek w dzieciństwie oceniany w ramach reumatologii dziecięcej.
- Typowe zajęcie
- Mogą dominować kończyny dolne, biodra i przyczepy; może pojawić się zajęcie osiowe.
- Co zmienia ocenę
- Wiek zmienia rozpoznawanie i klasyfikację. Zaplanuj przejście do opieki dla dorosłych.
axSpA: najważniejszy jest wzorzec osiowy
Główną ścieżkę wyznacza zajęcie stawów krzyżowo-biodrowych i kręgosłupa, z odpowiednimi zmianami RTG lub bez nich. Możliwe są też zapalenie stawów obwodowych, przyczepów i oka. Radiograficzna i nieradiograficzna opisują obrazowanie, a nie nasilenie bólu.
ŁZS: różne obszary mogą dominować
Łuszczyca i paznokcie dostarczają kontekstu, ale nasilenie zmian skórnych nie mierzy zapalenia stawów. Zapalenie obwodowe, przyczepów, palców i zajęcie osiowe występują w różnych kombinacjach. Leczenie zależy od aktywnych obszarów i priorytetów osoby.
SpA przy chorobach jelit i reaktywne zapalenie stawów
Przy chorobie Crohna lub wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego trzeba koordynować leczenie jelit i stawów. Aktywność choroby kręgosłupa nie musi odpowiadać aktywności jelitowej. Reaktywne zapalenie stawów występuje w odpowiednim obrazie po zakażeniu, często jelitowym lub moczowo-płciowym. Trzeba odróżnić je od zakażenia samego stawu. Leczenie utrzymującej się infekcji i zapalenia stawów to odrębne decyzje.
Ścieżki obwodowa, niezróżnicowana i młodzieńcza
U części osób przeważa obwodowa SpA bez ustalonego szczególnego powiązania. Obserwacja może doprecyzować obraz. U dzieci na pierwszy plan mogą wychodzić stawy kończyn dolnych, biodra i przyczepy. Zasad dotyczących bólu pleców u dorosłych nie przenosi się automatycznie na dzieci. Ważne są reumatologia dziecięca i przejście do opieki dla dorosłych.